TÁC HẠI CỦA BÀN CHÂN BẸT: NHỮNG ẢNH HƯỞNG CẦN NHẬN BIẾT SỚM

Bàn chân bẹt là tình trạng như thế nào?

Bàn chân có một vòm cong ở mặt trong được tạo nên bởi sự phối hợp giữa xương, gân, dây chằng và cơ. Cấu trúc này giúp nâng đỡ trọng lượng cơ thể, phân bổ lực khi bàn chân tiếp xúc với mặt đất và góp phần duy trì sự ổn định trong lúc đi lại, chạy nhảy.

Bàn chân bẹt xuất hiện khi vòm dọc phía trong thấp hoặc khó quan sát, khiến phần giữa lòng bàn chân tiếp xúc với mặt đất nhiều hơn khi đứng. Ở một số người, bàn chân còn có xu hướng đổ vào trong, từ đó làm thay đổi cơ chế chịu lực của chi dưới.

Ở trẻ nhỏ, lòng bàn chân phẳng có thể là một đặc điểm sinh lý trong quá trình phát triển. Vòm chân chưa hoàn thiện không đồng nghĩa với bệnh lý. Vì vậy, việc đánh giá cần dựa trên khả năng vận động, độ linh hoạt của bàn chân, biểu hiện đau và những bất thường đi kèm thay vì chỉ quan sát hình dáng bên ngoài.

Những yếu tố có thể dẫn đến bàn chân bẹt

Bàn chân bẹt có thể liên quan đến cấu trúc bẩm sinh, yếu tố gia đình hoặc những thay đổi xuất hiện trong quá trình phát triển. Một số người có dây chằng mềm, cơ nâng đỡ bàn chân chưa đủ khỏe hoặc đặc điểm cấu trúc khiến vòm chân thấp hơn bình thường.

Thừa cân có thể làm tăng áp lực lên bàn chân và các mô giữ vai trò nâng đỡ vòm. Ngoài ra, chấn thương ở bàn chân, cổ chân hoặc tổn thương các cấu trúc nâng đỡ cũng có thể làm thay đổi hình dạng và chức năng của bàn chân.

Ở người trưởng thành, vòm chân còn có thể thay đổi theo tuổi do gân, cơ và dây chằng suy yếu. Một số bệnh lý liên quan đến xương khớp, cơ hoặc thần kinh cũng có khả năng ảnh hưởng đến cấu trúc này. Do đó, nguyên nhân bàn chân bẹt cần được xác định dựa trên từng trường hợp cụ thể.

Đau và giảm khả năng vận động

Không phải tất cả người có bàn chân bẹt đều bị đau. Tuy nhiên, khi tình trạng này gây triệu chứng, đau hoặc mỏi là một trong những biểu hiện thường gặp. Người bệnh có thể khó chịu ở lòng bàn chân, gót chân, cổ chân hoặc cẳng chân sau khi đứng lâu, đi bộ hoặc vận động nhiều.

Ở trẻ em, triệu chứng đôi khi khó nhận biết hơn vì trẻ có thể không mô tả rõ vị trí đau. Cha mẹ có thể nhận thấy trẻ nhanh mệt, ngại chạy nhảy, giảm hứng thú với các hoạt động thể chất hoặc thường xuyên muốn nghỉ sau khi vận động.

Khi vòm chân hạ thấp, một số cơ và gân có thể phải hoạt động nhiều hơn để duy trì sự ổn định. Tuy nhiên, mức độ ảnh hưởng rất khác nhau giữa từng người và không thể chỉ dựa vào hình dạng bàn chân để dự đoán khả năng xuất hiện đau.

Ảnh hưởng đến trục chi dưới và tư thế

Nếu bàn chân đổ vào trong đáng kể, hướng vận động của cẳng chân và đầu gối cũng có thể thay đổi. Cơ thể sẽ tạo ra những điều chỉnh để duy trì thăng bằng, từ đó có thể làm thay đổi cách phân bố lực khi đi đứng hoặc chạy.

Ở một số trường hợp có triệu chứng, sự thay đổi cơ học này có thể liên quan đến cảm giác khó chịu tại đầu gối, hông hoặc vùng thắt lưng. Dáng đi cũng có thể trở nên kém ổn định hoặc thay đổi cách đặt chân để bù trừ.

Tuy nhiên, không nên khẳng định bàn chân bẹt chắc chắn gây vẹo cột sống, thoái hóa khớp hoặc biến dạng vĩnh viễn. Những vấn đề này chịu ảnh hưởng của nhiều yếu tố khác và không phải biến chứng bắt buộc ở người có vòm chân thấp.

Nguy cơ quá tải và chấn thương khi vận động

Sự thay đổi cách tiếp đất có thể ảnh hưởng đến khả năng kiểm soát bàn chân trong các hoạt động như chạy, nhảy hoặc chuyển hướng nhanh. Khi vận động với cường độ cao, một số cấu trúc ở bàn chân và cổ chân có thể phải chịu tải lớn hơn.

Trong những trường hợp có triệu chứng, người bệnh có thể gặp tình trạng đau gót, quá tải các mô ở gan bàn chân hoặc dễ bị khó chịu ở cổ chân khi vận động. Tuy nhiên, những vấn đề này không xảy ra ở mọi trường hợp bàn chân bẹt.

Nếu đau tái diễn, kéo dài hoặc ảnh hưởng đến sinh hoạt, người bệnh nên được đánh giá thay vì tiếp tục chịu đựng hoặc tự điều trị.

Khi nào cần kiểm tra và điều trị?

Bàn chân bẹt không gây đau và không làm hạn chế vận động thường có thể được theo dõi. Ngược lại, đau dai dẳng, biến dạng rõ, dáng đi bất thường, hạn chế hoạt động hoặc tình trạng bàn chân thay đổi theo thời gian là những lý do nên đi khám.

Tùy nguyên nhân và mức độ ảnh hưởng, hướng xử lý có thể bao gồm theo dõi, điều chỉnh hoạt động, bài tập phục hồi chức năng hoặc sử dụng dụng cụ chỉnh hình trong trường hợp phù hợp. Các biện pháp này chủ yếu nhằm cải thiện chức năng, hỗ trợ phân bố lực và giảm triệu chứng, không phải lúc nào cũng làm vòm bàn chân thay đổi vĩnh viễn.

Phẫu thuật chỉ được cân nhắc ở một số trường hợp đặc biệt, chẳng hạn biến dạng đáng kể, đau kéo dài hoặc không đáp ứng với điều trị bảo tồn. Đánh giá đúng tình trạng và can thiệp khi có chỉ định sẽ giúp giảm triệu chứng, duy trì chức năng bàn chân và hỗ trợ khả năng vận động về lâu dài.

Ngoài ra, phụ huynh có thể tham khảo thêm dòng giày bàn chân bẹt tại Xixa để tìm hiểu những sản phẩm phù hợp với nhu cầu của trẻ.

Các mẫu giày được chú trọng về độ êm ái, sự vừa vặn và tính thuận tiện trong quá trình sử dụng hằng ngày.

Tùy vào độ tuổi, đặc điểm bàn chân và thói quen vận động, bố mẹ có thể cân nhắc kiểu dáng thích hợp cho bé.

Việc sử dụng sản phẩm phù hợp sẽ giúp trẻ cảm thấy thoải mái hơn khi đi lại và vui chơi.

Website cũng cung cấp đa dạng kiểu dáng, giúp việc tìm hiểu và so sánh trở nên dễ dàng hơn.

Nếu đang quan tâm đến các sản phẩm dành cho trẻ có bàn chân bẹt, XiXa là một nguồn thông tin mà bố mẹ có thể tham khảo thêm.

Từ đó, gia đình có thể chủ động cân nhắc sản phẩm phù hợp với nhu cầu và đặc điểm riêng của bé.